18 Ноябрь 2019

00:00:00 (GMT+5)

Тошкент +3,2 °C

Қиёфаси ўзгараётган Сирдарё: ҳаммаси инсонлар шодлиги учун

«Сирдарё дотациядаги вилоят бўлиб, давлат олдидаги қарзлари 400 миллиард сўмга етганди. Энди сирдарёликлар ўзини ўзи таъминлашга қодир. Қисқача айтганда, бугун бюджетимизда 300 миллиарддан зиёд маблағимиз бор», дейди вилоят раҳбари Ғафуржон Мирзаев Ўзбекистон Журналистлар ижодий уюшмаси томонидан ташкил этилган медиатур иштирокчилари билан учрашувда.

Қисқа вақт ичида минтақада миқёсидаги тектоник силжишлар рўй берган бўлса, унда номи ўзига монанд «Тақир чўл», деган ном қайда қолди? Саккизта туман ва учта шаҳар қиёфаси кўз ўнгимизда ўзгарди. Вилоятдаги энг катта ва энг машҳур реклама баннерлари бу – «Объект паспорти». Уларга буюртмачилар ва пудратчилари ким экани, қурувчилар томонидан қанча маблағ ўзлаштирилиши, мактаблар, фабрикалар ва устахоналар, кўп қаватли уйлар қад ростлайдиган бутун бошли турар-жой массивлари, ижтимоий-маданий бино ва иншоотлар – боғлар, стадионлар, кутубхоналар, маданият уйларини фойдаланишга топшириш муддатлари ёзиб қўйилган…

Янгиерга киришдан олдин улкан ва кўп жиҳатдан рамзий «Янги Янгиер» белгисига дуч келдик. Бу мойли мой, деганими? Ундай эмас. Бу ерда лойиҳа қиймати 600 миллион доллар бўлган кимёвий завод қурилиши бошланади. Ишлаб чиқариш қуввати - 400 минг тонна аммиак ва 660 минг тонна карбамидга тенг. Комплекс – стратегик аҳамиятга эга, бутун мамлакат иқтисодиёти учун ҳам ғоя муҳим. Улкан истиқболлар очилмоқда. Даромад топаман, деб узоқ юртларга кетган янгиерликлар яна ўз қадрдон гўшаларига қайтишмоқда. Ҳувиллаб қолган шаҳар қайта жонлана бошлади.

 Аниқ ва ортиқча мақтовларсиз: ваъда бердингми - бажар

Тошкент ва Сирдарё вилоятлари чегарасидаги серқатнов жойда, магистрал шоссенинг шундоқ четида «Чеҳра» кафеси жойлашган. Ошпазларининг қўли ширин. Ҳақиқий пазанда улар. Хушбўй зираворлар қўшиб тайёрланган мазали, таъми оғизда қоладиган гўштли ва балиқ таомлари, курка ва бедана гўштини татиб кўргани узоқ-узоқ жойлардан келишади. Такси, юк машиналари ҳайдовчилари – доимий мижозлар. Энди сайёҳлар ҳам ташриф буюра бошлаган.

 - Февраль ойида «Чеҳра»миз ресторан мақомини олди, - дейди «Жамол савдо инвест» МЧЖ раҳбари Равшан Раупов. - Кичик кафе базасида ўғилларим Рустам ва Ҳомиджонлар билан бутун мажмуага асос солдик. «Ҳар бир оила - тадбиркор» дастури бўйича беш миллиард сўмлик имтиёзли банк кредитини олгач, банкет зали, алоҳида хоналар қурдик. Ўз автотураргоҳимиз ва Меҳмон уйимиз бор. Қишда Сирдарё вилоятига мамлакатимиз Президенти келганида унинг корхонамизга ҳам ташриф буюришига умид қилгандим. Шавкат Миромоновичга хусусий тадбиркорларга кўрсатилаётган эътибор ва ғамхўрлик учун чин қалбдан миннатдорлик билдирмоқчи эдим. Салкам қўлимиз билан овқатлантириб қўядиган очкўз текширувчилар камайди, агар шундай қилмасанг... Банк кредитлари олиш янада осонлашди.

Рауповлар оиласи ҳудудни ҳам ободонлаштирди. Унча катта бўлмаган ҳовузни тартибга келтирдилар. Италия, Япония, Франция, Бирлашган Араб Амирликлари, Россия каби хориждан ташриф буюрган меҳмонларга микроиқлим яратиш учун беш метрли сунъий шаршара ҳам бор. Тошкентдан Сирдарёга кираётган сайёҳлар ўзбекларнинг меҳмондўстлиги ва очиқ чеҳралигини ҳис этиши, шунингдек, масалан, Самарқанд ёки Бухородан қайтётиб, яна «Чеҳра»га киришни исташлари жуда муҳим. Меҳмонларга нисбатан тавозе билан муносабатда бўлишни нафақат урф-одатларимиз, балки бозор қонунлари ҳам талаб этмоқда.

- Давлатимиз раҳбари томонидан қабул қилинган ташаббус ва ислоҳотларга ишонаман, - дейди оила раҳбари. - Президентнинг сиёсий иродаси туфайли жойлардаги ҳокимият одамларга, уларнинг эҳтиёжлари ва орзу-умидларига эътибор қарата бошлади. Сирдарё тумани ҳокимлиги кўкат ва сабзавот етиштиришга иссиқхона, турли балиқларни кўпайтириш учун сув ҳавзасини ташкил этиш бўйича бизнес-лойиҳалар учун МЧЖга саккиз гектар ер ажратди. Ушбу маҳсулотлар, афсуски, қўшни ҳудудлардан ҳам олиб келинган. Бу тайёрланган таомларнинг нархига ҳам таъсир қиларди. Энди дастархонимизда ўзимизнинг барра маҳсулотларимиз ҳам бўлади. Ҳа, Сирдарё фермерлари мева-сабзавот, паррандачилик ва чорвачилик билан янада кўпроқ шуғуллана бошладилар. Улардан йигирматачаси билан олинажак ҳосилни етказиб бериш бўйича фьючерс шартномаларини ҳам тузиб қўйдик.

Тадбиркор беш миллиард сўмлик янги кредит ва яна шунча ўз маблағлари ҳисобига 220 метр чуқурликда қудуқ қаздирмоқчи. Ресторан ҳудудида шифобахш манба топилди. «Чеҳра булоғи» минерал сувини қуйиш бўйича цех очиш кўзда тутилган. Яқин келажакдаги режаларда - спорт майдончалари ва сузиш ҳавзаси, спорт зали билан соғломлаштириш мажмуасини қуриш турибди. Бу яқин атрофдаги маҳаллалар ёшлари учун. Хуллас, ҳаммаси одамлар учун.

Эслатиб ўтамиз, агар илгари «Чеҳра» 60 меҳмонни қабул қилган бўлса, энди - беш баробар кўп қабул қила олади. Бир кунлик товар айланмаси ҳажми 15 миллион сўмга етган. Равшан Рауповнинг айтишича, бундай ўсиш сўнгги бир ярим йилдан бери кузатилмоқда. Гарчи ресторан бизнесида ўн беш йилдан ортиқ вақт фаолият олиб бораётган бўлса-да.

 Маълумот учун.

Сирдарё вилоятининг умумий ижтимоий-иқтисодий кўрсаткичларида кичик бизнеснинг улуши 44,9 фоизни ташкил этади. Статистика маълумотларига кўра, 2019 йил 1 июнь ҳолатига 11 880 га яқин корхона рўйхатга олинган бўлиб, улардан тахминан 7700 таси сервис хизматлари кўрсатиш билан шуғулланади. Инновацион ечимлардан фойдаланиш, хизматлар базасини кенгайтириш январь-июнь ойларида соҳадаги фирма ва компаниялар даромадларини 1,16 триллион сўмга ошириш имконини берди. Ўсиш ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 23,3 фоизни ташкил этди.

Инвестиция иқлими: ишла, дангасалик қилма

Сирдарё туманида жойлашган Хитойнинг «Peng Sheng» («Парвоздаги бургут») компанияси ишлаб чиқарадиган барча маҳсулотларни кўрсатиш мақсадида мезбонлар медиатур иштирокчиларига бир нечта электрокарларни тақдим этди. Тахминан ўн йил аввал ташкил этилган қўшма корхона барча ижтимоий инфратузилмага эга бўлган катта қишлоққа айланган. Ишлаб чиқариш объектларига олиб борувчи йўлда биз кундалик озиқ-овқат маҳсулотлари, пойабзал, кийим-кечак, турли сантехника, умуман, ҳаёт учун зарур барча нарсаларни сотиб олиш мумкин бўлган савдо мажмуасига кўзимиз тушди. Унинг яқинида - ишчилар ва ходимлар корпоратив байрамларни, оилавий байрамлар - тўйлар, туғилган кунлар ўтказадиган ресторан жойлашган. Таомномаси ҳар куни ўзгарадиган ошхона. Ходимларга учта таомдан иборат тушлик ва кечки овқат берилади. Бунда ўз томорқасида етиштирилган маҳсулотлар ишлатилади. Полиздан тўппа-тўғри дастурхонга, деганларидай.

Уларга «Асака» банк филиали хизмат кўрсатади. Гуллаган, фавворали боғ ёнида унча катта бўлмаган стадион. Бу ерда турли спорт турлари бўйича мусобақалар ва беллашувлар ўтказилмоқда. ҚК ютуқлари кўргазмаси - «Парвоздаги бургут»нинг ғурури.

- Экспонатларнинг бир қисми Минскка жўнатилди, - дейди «Peng Sheng» бош директори ўринбосари Мўминбек Каримов. - Президент Шавкат Мирзиёевнинг Беларусга ташрифи чоғида «Ўзбекистонда ишлаб чиқарилган» бренди остида миллий маҳсулотлар кўргазмаси очилди. Мамлакатимиз товар ва хизматларининг кенг ассортиментини намойиш этиш учун «БелЭкспо» марказида бутун бошли мажмуа ажратилди. Уч минг квадрат метрли ёпиқ майдонда 25 та эксклюзив стендлар ташкил этилди. Улар орасида бизнинг экспонатлар ҳам бор эди. Умид қиламанки, 12 та ҳужжат, шунингдек, Беларусь ва Ўзбекистон шаҳарлари ва вилоятлари ўртасидаги минтақалараро форумда имзоланган 300 миллион долларлик шартномаларда 60 турдаги «Парвоздаги бургут» маҳсулотлари ҳам ўз харидорига эга бўлди. Энди экспорт буюртмалари портфелимиз янада тўлади.

Ўзбекистон-Хитой қўшма корхонаси 2009 йилда очилган. Ўшанда инвестициялар тахминан 30 миллион долларни ташкил этган. Лойиҳа қуввати - йилига 600 минг дона қорамол терисини қайта ишлаш, 400 минг жуфт пойабзал, тўрт миллион квадрат метр сопол плиталар ишлаб чиқаришга тенг. Ускуналар - хорижники, хомашё - маҳаллий.

Даромадлар ошгани сайин қўшма корхона кенгая борди. Олинган даромаднинг катта қисми ишга йўналтирилди. Энди номенклатурада 60 дан зиёд турдаги маҳсулотлар мавжуд. Хусусан, кенг турдаги сантехника, жумладан, инновацион - душ ва ваннахона учун сенсорли жўмраклар ишлаб чиқариш ҳам йўлга қўйилди.

Етти гектар майдонда замонавий иссиқхона пайдо бўлди. Соф Хитой технологияларидан (иссиқлик тизимлари) фойдаланиш, модернизация қилинган лойиҳаларни амалга ошириш ва ўз вақтида амалга оширилган агротехник тадбирлар ҳар бир туп помидордан йилига уч марта мўл-кўл ҳосил олиш имконини беради. Иссиқхонада асосан ватандошларимиз меҳнат қилиб, хитойлик мутахассисларнинг тажрибасини ўзлаштиришмоқда.

Ўтган йили пахтачилик билан шуғулланиб кўришди ва 30 гектар майдонда 55 центнерлик хирмон кўтаришди. Хитойча инновация ажойиб натижалар берди. Бугун пахта экилган майдон 140 гектарга кенгайган. Кўтариладиган ҳосилни эса нафақат янги пахтани қайта ишлаш цехига, балки мато, қўшилган қийматга эга бўладиган якуний маҳсулотлар - катталар ва болалар кийим-кечакларини тикишга йўналтириш режалаштирилмоқда. Хуллас, ўзига хос пахта-тўқимачилик кластери яратилади.

- Давлатимиз раҳбарининг февраль ойидаги ташрифи чоғида ишлаб чиқилган 2,2 миллиард долларлик икки йиллик ҳудудий инвестиция дастурини амалга ошириш доирасида 2018 йилнинг шу даврига нисбатан жорий йилнинг биринчи ярмида вилоятда умумий капитал қўйилмалар икки баробар кўпроқ ўзлаштирилди, - дея таъкидлашди тадбирда. - 12 миллион долларлик режада хорижий инвестициялар олти ой ичида 20 миллион доллардан ошиб кетди. Хитойнинг «Вангда Групп» қўшма корхонаси томонидан металл конструкциялар ишлаб чиқариш йўлга қўйилди. Фармацевтика ва озиқ-овқат саноати учун (Германия ва Чехия ускуналари) шиша идишлар ишлаб чиқаришга ихтисослашган «Сирдарё универсал ойна» МЧЖ лойиҳа қувват кўрсаткичларига чиқмоқда. Заводнинг иккинчи босқичи ишга туширилгач, 1200 га яқин маҳаллий аҳоли иш билан таъминланади. «Sirdaryo Mega Luks» МЧЖ томонидан ишлаб чиқарилган полипропилен қопларни етти миллион долларга экспорт қилиш мўлжалланмоқда.

Хорижий капиталга эга жами тўққизта корхона фаолият олиб бормоқда. Икки йил давомида туманда 350 миллион долларлик 47 лойиҳани амалга ошириш режалаштирилган.

Маълумот.

Сирдарё вилоятида очилган хорижий капитал иштирокидаги қўшма корхоналарда олти ой ичида 707 млрд. сўмлик маҳсулот ишлаб чиқарилган. Ўсиш ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 113,2 фоизни ташкил этди.

 Президентнинг бешта ташаббуси: ютуқлар ва лойиҳалар

- Бундай эскалатор Гулистон шаҳрида бошқа йўқ. Вилоятда битта, - дейди фахр-ифтихор билан икки қаватли савдо мажмуаси ва Сайхунобод туманидаги Ёшлар маркази раҳбари Хуршид Шарипов. - Мамлакатимиз Президенти ташриф буюрганда тумандаги ягона паркнинг аянчли аҳволини кўриб, нафақат болалар, балки уларнинг ота-оналари, қариялар мазза қилиб дам оладиган кўнгилочар марказни яратиш борасида топшириқ берди. Сайхунободнинг қиёфасини ўзгартириш бўйича бошқа тавсиялар ҳам бўлди, албатта. Лекин мен туман марказини ободонлаштиришга киришдим. Бизнес-режа ишлаб чиқдим ва «Сайхун Планет» МЧЖни рўйхатдан ўтказдим. Қўйилган ном ҳам тасодифан эмас. Пойтахтимиздаги «Мега Планет» ва «НЕХТ» каби қатор савдо-кўнгилочар марказлари билан танишдим. Ҳеч нимани ўйлаб топганим ҳам йўқ, шунчаки, бинони ўзимизнинг шароит ва имкониятларимизга мослаштирдим, холос. Ҳукумат 21,3 млрд. сўмлик кредит олишимга ёрдам берди, унга 14,7 млрд сўмлик ўз маблағларимни ҳам йўналтирдим. Барчасини майда-чуйда деталларигача ҳисоблаб чиққанман. Қурилиш март ойида бошланди. Параллель равишда ташландиқ паркни ҳам ободонлаштира бошладик.

Тадбиркор режалаштирганидек, икки ой ичида объект ишга туширилди. Биринчи қаватда - барча нарсалар харидорлар учун. Унинг пештахталарига кундалик харид қилинувчи товарлар - нон, туз, гугурт, ширинликлар ва бошқалар, шунингдек, рангба-ранг пойабзал, мебель, кийим-кечак ва бошқа кўп нарсалар қўйилган. Замонавий супермаркетнинг худди ўзи, дейиш мумкин! Кунлик ўртача товар айланмаси - салкам 2 миллион сўм, 30 га яқин сайхунободлик иш билан таъминланган. Туман бюджетига солиқлар ва бошқа мажбурий тўловлар шаклидаги ажратмалар аллақачон 20 миллиард сўмдан ортиқни ташкил этмоқда.

Тадбиркор мақтаган ўша эскалатор олиб чиқадиган иккинчи қаватда - болалар ва ўсмирлар учун кенг майдон: ўйин автоматлари, теннис столлари, қирқ ва олтмиш ўринга мўлжалланган фильмлар намойиш этиладиган иккита зал (кунига уч сеанс), салқин ичимликлар ва турли овқатлар тайёрланадиган кафе, митти болакайлар учун юмшоқ ўйинчоқлари бўлган алоҳида бурчак. Бу ерда шинамгина ўқиш зали бўлган кичик кутубхона ҳам мавжуд.

Бу Президентимизнинг бешта ташаббусига мувофиқ йигит-қизларнинг ижодий қобилиятларини ривожлантириш учун. Ушбу йўналишнинг амалга оширилиши давомини бир гектардан ортиқ майдонда жойлашган ва реконструкция қилинган «Ғалаба» боғида кўриш мумкин. Ёзги концерт зали бўш тургани йўқ. Ҳаваскорлик жамоаларининг репетициялари ва чиқишлари ўтказилиб турилади. Ота-оналар, бобо-бувилар фарзандлари ва набираларининг ижодий қобилиятидан ҳайратга тушадилар.

«Сайхун Планет»нинг Ўзбекистон Бош вазирининг туман қабулхонаси учун учта хона ажратганини ҳам таъкидлаш жоиз. 500 квадрат метрдан зиёд майдонда туман давлат хизматлари маркази ходимлари қишлоқ аҳолисига кўплаб масалалар бўйича маслаҳат ва тавсиялар бериб, юзага келган муаммоларни ҳал этишга кўмаклашмоқда.

Қўшни туманлар аҳолисидан ташқари Сайхунободга қўшни Қозоғистон ва Тожикистоннинг чегара ҳудудларидан фуқаролар ҳам ташриф буюрадилар. Биргина савдо марказидан ёки янги бозордан у-бу харид қилиш учун эмас, албатта. Атрофида китобсеварларга мўлжалланган шийпончалар аллеяси кўзга ташланадиган янги қурилган «Китоб олами» китоб дўконига киришади. Лой ва пахсадан кўтарилган уйлар ўрнига жадал суръатларда қурилаётган кўпқаватли уй-жойларга ҳавас ва ҳайрат билан билан боқадилар.

Реконструкциядан сўнг Хотира майдонининг ҳам қиёфаси ўзгарди. Мавжуд ўн иккита мактабгача таълим муассасаларига қўшимча тарзда яна тўққизта болалар боғчаси сифатли барпо этилмоқда.

Сирдарё вилоятида бешта ташаббусни амалга ошириш бўйича ютуқлар ва лойиҳалар статистикасида фақат рақамлар ва фактлар. Мусиқа ва санъат мактабларида ўн битта йўналиш бўйича тўгараклар ва 56 та қўшимча ихтисослаштирилган синфлар ташкил этилиб, вилоятда ижод билан шуғулланувчи ўсмирлар сони 7250 тага етди. Бу дастлабки ўқув курсидан ўтган 5320 ўқувчига қўшимча тарзда.

Мустақиллик байрами арафасида иқтидорли болалар учун иккита уч қаватли мактаб-интернат биноси фойдаланишга топширилади. Қурувчилар 33 миллиард сўмдан ортиқ маблағни ўзлаштирадилар. 120 ўринга мингдан ортиқ 5-8 синф ўқувчилари ариза топширган.

Спорт борасида. Йил бошида болалар ва ўсмирлар спорт мактабларида (БЎСМ) мунтазам шуғулланувчилар учун 1,5 миллиард сўмлик спорт жиҳозлари ва ускуналари харид қилинди.

Давлат-хусусий шериклик дастурига киритилган 26 нафар тадбиркорга «ноль» харид қийматида спорт секцияларини очиш учун бўш турган бинолар тақдим этилди. Режага мувофиқ, уларнинг узоқ туманларда сунъий қопламали 18 мини-стадион, енгил конструкцияли еттита спорт зали ва от спорти мактабини очишлари керак бўлади.

Сардоба туманида БЎСМ фойдаланишга топширилди ва унда бугун 600 га яқин ўғил-қиз шуғулланмоқда, Боёвутда универсал мактаб ишламоқда, Гулистонда - гимнастика маркази фаолият кўрсатяпти.

Ёшларнинг компьютер саводхонлиги. Мирзаобод туманида мутахассислар IT ўқув марказини ташкил этиш бўйича пилот лойиҳани ўрганишди. Ижобий тажриба барча саккизта туман ва учта шаҳарда қўлланилади. Йил охиригача ана шундай IT-марказлар 44 тага етади. Ахборот технологиялари асосларини қўшимча равишда 11 500 мактаб ўқувчилари ҳам ўрганмоқда.

Китобхонлик тарғиботи. «Бир ҳафта – битта ўқилган китоб», «Энг китобхон оила», «Ёш китобхон» каби номинациялар бўйича вилоят танловлари ва кўриклар мунтазам ташкил этилмоқда. Ёзувчилар уюшмаси ва «Ижод» жамғармаси вилоятнинг барча маҳаллаларига таниқли маҳаллий ва хорижий классик адибларнинг 220 мингдан зиёд китобларини тақдим этиб, бу ишни қўллаб-қувватламоқда.

Вилоят маркази аҳолиси «Book cafе» китоб дўконига фаол ташриф буюрмоқда. Бу ерда нафақат адабий янгиликларни харид қилиш, балки керакли техник ёки энциклопедик китоблар, луғатларга ҳам буюртма бериш ёки шунчаки, шинам кафеда харид қилинган китобни варақлаб, олдиндан танишиш мумкин. Йил охирига қадар Сирдарёнинг барча туман ва шаҳарларида худди шундай «Book cafе»лар қурилади.

Хотин-қизларни иш билан таъминлаш. Жорий йилнинг ўтган даврида ўз бизнесини очиш ва тадбиркор бўлишга қарор қилган 776 нафар ватандошимизга 44,4 млрд. сўмлик кредитлар ажратилди.

 Март ойида «Ховос Сити»да «Ўзпахтасаноат» акциядорлик компанияси маблағлари ҳисобидан тикув фабрикаси қурилди. Натижада 240 нафар собиқ уй бекалари иш билан таъминланди. Жорий йилнинг охиригача шунга ўхшаш яна 32 та корхонани очиш режалаштирилмоқда. Меҳнат биржасида рўйхатга олинган 4200 дан ортиқ ишсиз хотин-қизнинг бандлиги таъминланади.

«Akbar Biznes Story» ва «Sohil Ummon Baraka» масулияти чекланган жамиятлари ишсизларни қўллаб-қувватлаб, уч юздан зиёд гулистонлик хотин-қизни ишга қабул қилдилар.

Сўнгсўз ўрнида. Президентимизнинг ҳудудларга ташрифлари ва сафарлари ҳамиша улкан саъй-ҳаракатларга туртки бермоқда, кичик ва йирик лойиҳалар амалга оширилмоқда. Улар шубҳасиз, иқтисодиётни ривожлантириш, жамиятнинг маданий-маънавий ҳаётини бойитиш, шаҳар ва қишлоқлар қиёфасини ўзгартиришга хизмат қиляпти. Энг муҳими, халқ фаровонлиги ошмоқда. Сўнгги икки йил ичида Сирдарё вилоятида содир бўлган ўзгаришлар бунга ёрқин мисолдир. Эслатиб ўтамиз, бир вақтлар барча ижтимоий-иқтисодий кўрсаткичлар бўйича ортда қолган минтақага давлат раҳбари икки марта ташриф буюрган. Яна ёз ўртасида ҳам.

Тимур Низаев

«Правда Востока»нинг махсус мухбири.

Рашид Галиев сурати.

Белгиланган матнни тинглаш учун қуйидаги тугмани босинг Powered by GSpeech